Od grupy nieformalnej do Fundacji…

Inicjatywa WrObywatel narodziła się w kwietniu 2015 r. podczas jednego ze spotkań grupy Wyspa Słodowa 7 w podwórzu Spółdzielni Socjalnej PANATO we Wrocławiu. Pomysł na Inicjatywę był taki, aby podjąć działania, które miałyby zintegrować różne grupy nieformalne i NGO, które działają na rzecz Wrocławia, i które zajmują się polityką miejską.

“WrObywatel to oddolna i w pełni niezależna inicjatywa grupy mieszkańców, którym zależy na własnym mieście. Naszym priorytetem jest zwiększanie zainteresowania Wrocławian różnymi aspektami miasta, w którym żyją. Wierzymy, że poprzez pozytywne zaangażowanie mieszkańców w kształtowanie miasta wspólnie przyczyniamy się do jego rozwoju. Nasza inicjatywa jest ponadpokoleniowa i ponadpartyjna.”

Pierwszym przedsięwzięciem podjętym przez Inicjatywę było zorganizowanie I seminarium pn. “WrObywatel – partycypacja, dialog, przyszłość”, które odbyło się 20 maja 2015 r. w Centrum Sektor 3 we Wrocławiu. We wrześniu 2015 r., po udziale w IV Kongresie Ruchów Miejskich w Gorzowie Wielkopolskim, Inicjatywa WrObywatel przyjęła 15 TEZ MIEJSKICH, które stały się kierunkowskazem działań.
Do marca 2017 r. Inicjatywa WrObywatel zorganizowała m.in.:
– Apel o ogłoszenie konsultacji społecznych w sprawie zagospodarowania Zajezdni Dąbie – 10 lipca 2015 r.
– Debata “Oblicza wykluczenia społecznego” – 23 maja 2016 r. – z udziałem Andrzeja Ptaka (MiserArt – Strefa Kultury / Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta), Macieja Mandelta (Nomada Stowarzyszenie na rzecz integracji społeczeństwa wielokulturowego), Roberta Reisigová-Kielawski (Koalicja Wrocław Wita Uchodźców) i Joanny Liebiedzińskiej (Partia Zieloni – koło wrocławskie).
– Spotkanie o Prawie ! – 6 czerwca 2016 r. – z udziałem Katarzyny Batko-Tołuć i Kingi Kulik (Sieć Obywatelska Watchdog Polska).
– Oblicza wykluczenia społecznego – 27 czerwca 2016 r. – z udziałem Aitora Gametxo Zabala z San Sebastian (Hiszpania) – wykład “Społeczność Głuchych w Hiszpanii i Katalonii – droga do wolności.
Ponad to, przedstawiciele grupy aktywnie uczestniczyli w spotkaniach miejskich dotyczących np. mieszkalnictwa, ochrony środowiska, rzeki Odry, czy Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego.

Przełom i połączenie z Fundacją

19 kwietnia 2017 r. Inicjatywa WrObywatel wydała oświadczenie o połączeniu się z Fundacją Instytut Badań i Rozwoju Lokalnego:

“Wszystkich naszych sympatyków i osoby zainteresowane informujemy, że w dniu 19 kwietnia 2017 r. jako grupa nieformalna pn. Inicjatywa WrObywatel podpisaliśmy porozumienie z Fundacją Instytut Badań i Rozwoju Lokalnego o połączeniu się. Dotychczasowa formuła Inicjatywy WrObywatel okazała się niewystarczająca do realizacji zadań, które sobie postawiliśmy jako grupa. To m.in. brak osobowości prawnej, który uniemożliwiał nam zdobywanie środków na działania czy niepoważne traktowanie przez podmioty publiczne. Od teraz jesteśmy częścią ww. fundacji zachowując dotychczasową nazwę i logotyp. Jednocześnie, składamy podziękowania kol. Damianowi Wojciechowi Dudała za propozycję i umożliwienie tej “fuzji”. Dziękujemy również całemu zespołowi osób zaangażowanych w nasze działania – Ania N., Ania Z., Julia, Mateusz, Stanisław i Grzegorz. Wszystkiego dobrego na nowej drodze współpracy.”

Tym samym Fundacja Instytut Badań i Rozwoju Lokalnego przyjęła 15 TEZ MIEJSKICH. W styczniu 2019 r. nazwa Inicjatywa WrObywatel stała się Programem WrObywatel jako grupa powiązanych projektów. Wykorzystywane dotychczas logotypy służą jako identyfikacja Programu prowadzonego przez Fundację. Strona internetowa w domenie wrobywatel.pl przestała oficjalnie funkcjonować. Obecnie przekierowuje na stronę Fundacji (zobacz zarchiwizowaną stronę Inicjatywa WrObywatel – archiwum).

Powołaliśmy Kongres Ruchów Miejskich, by wspólnie pokonywać przeszkody, których nie mogliśmy przezwyciężyć, działając lokalnie w naszych miastach – przeszkody w postaci niedoboru potrzebnych miastom krajowych regulacji prawnych, państwowych polityk, instytucji i procedur. Miasta potrzebują mądrej, dalekowzrocznej polityki miejskiej i dobrego prawa, dobrych praktyk i standardów. Potrzebują ich, by w miastach żyło się lepiej i by wyzwalał się skupiony w nich potencjał zrównoważonego rozwoju i aktywności obywatelskiej.

Kongres Ruchów Miejskich skupia organizacje, działaczki i działaczy miejskich podzielających przekonania na temat miast i ich rozwoju. Przekonania te stanowią nasz wspólny „miastopogląd”. Wartości, na których jest on oparty, to:

Rozwój zrównoważony w duchu Karty Lipskiej z 2007 r. – trwały, chroniący przestrzeń, przyrodę i inne zasoby, nastawiony na jakość życia ludzi.
Partycypacyjna demokracja miejska zapewniająca podmiotowość mieszkańcom i mieszkankom, obok woli większości oparta na prawach człowieka i ochronie mniejszości.
Społeczna solidarność strzegąca równości szans, sprawiedliwych relacji społecznych i gwarantująca słabszym wsparcie miejskiej społeczności.
TEZY MIEJSKIE rozwijają te wartości w odniesieniu do różnych obszarów życia miasta. To stwierdzenia dla nas najważniejsze, pod którymi podpisujemy się i którymi kierujemy się w naszych działaniach.

Jest nim prawo do korzystania z zasobów miasta i prawo do współdecydowania o najważniejszych sprawach miasta oraz mieszkanek i mieszkańców. Tych praw nie można nas pozbawić. Miasto jest dla mieszkańców, bo stanowi środowisko naszego życia, a biznes, władza i polityka winny służyć nam i miastu.

By partycypacyjna demokracja miejska mogła dobrze działać, konieczne jest wypracowanie i wdrożenie potrzebnych narzędzi proceduralnych takich jak referenda lokalne, inicjatywa uchwałodawcza mieszkańców, panele i sądy obywatelskie, planowanie partycypacyjne, konsultacje społeczne, budżet partycypacyjny i inne.

Obok budżetów partycypacyjnych (zwanych także obywatelskimi) dotyczących niewielkiej części finansów miejskich mieszkańcy powinni mieć znaczący wpływ na decyzje o dużych wydatkach inwestycyjnych oraz długoterminowe plany finansowe miasta.

W szczególności: przeciwdziałanie biedzie, wykluczeniu, bezdomności, wspieranie mieszkańców będących w potrzebie z innych powodów, chronienie mniejszości zagrożonych dyskryminacją.

Energia gospodarcza mieszkańców, zwłaszcza ta realizująca się w handlu i usługach, sprzyja lokalnej akumulacji kapitału, rozwojowi i zamożności miasta oraz tworzeniu stabilnych więzi gospodarczych.

Pozwalają na to klauzule społeczne stosowane w przetargach – ich wdrażanie to obowiązek władz.

Polityka mieszkaniowa ma gwarantować mieszkania socjalne najuboższym, obronę praw lokatorek i lokatorów, zaangażowanie miasta w powstawanie dostępnych mieszkań na wynajem i podnoszenie jakości istniejącego zasobu komunalnego. Dość monopolu komercyjnego budownictwa deweloperskiego mieszkań na sprzedaż na kredyt, ograniczającego dostęp do mieszkania dużym grupom ludności.

Usługi publiczne obejmują systemy transportu i inne usługi komunalne, edukację, służbę zdrowia, usługi opiekuńcze, opiekę społeczną, sport masowy i rekreację, kulturę i rozrywkę, i in.

Podstawowymi wyzwaniami dla „miejskiej ekologii” są hałas, zanieczyszczenie powietrza i wody, emisyjna i marnotrawna energetyka i transport, rabunkowa gospodarka ziemią i wodą, zajmowanie terenów zieleni pod inwestycje, ubytek drzew, nadprodukcja niesortowanych i nieprzetwarzanych odpadów.

Tylko wzmocnienie systemu komunikacji publicznej w integracji z ruchem pieszym i rowerowym, tworzy warunki sprawnego przemieszczania się w obrębie miast i obszarów metropolitalnych.

Ład przestrzenny nie powstaje w wyniku niezależnych, jednostkowych decyzji inwestycyjnych konkurujących podmiotów biznesowych – przeciwnie, one go degradują na dużą skalę. Jest on efektem kompleksowej, świadomej polityki przestrzennej, miejskiej i krajowej.

Jest ona publicznym, zintegrowanym działaniem podejmowanym we współpracy z lokalną społecznością i w jej interesie, mającym kompleksowy charakter, nieograniczonym do remontów, obejmującym wymiar społeczny (nacisk na funkcję mieszkaniową), ekologiczny, gospodarczy i urbanistyczno-architektoniczny.

Misją miasta jest uczynienie wartości kultury dostępnymi dla ogółu mieszkanek i mieszkańców, nie tylko elit, także w zakresie przygotowania mieszkanek i mieszkańców do udziału w kulturze przez powszechną edukację. Powszechne uczestnictwo w kulturze czyni nasze życie lepszym, a miasto – atrakcyjnym.

Suburbanizacja niszczy wieś i miasto, łamie zasady zrównoważonego rozwoju, jest sprzeczna z wizjami „miasta zwartego” i „miasta krótkich dróg”. Powoduje znaczne straty środowiskowe, ekonomiczne i społeczne – przez nadmiarową konieczność ciągłego przemieszczania się ludzi po wielkich obszarach oraz przesyłania towarów, transportowania wody, ścieków, opału, energii, odpadów, i in.

Dekoncentracja polega na lokalizowaniu instytucji krajowych w różnych miastach, poza stolicą, a instytucji regionalnych także poza miastami wojewódzkimi. Ma wymiar społeczny, gospodarczy i kulturalny.