CZYM SĄ BADANIA SPOŁECZNE?

Badania społeczne to rodzaj badań naukowych, zmierzających do odkrywania prawidłowości w życiu społecznym, poprzez systematyczną obserwację i wyciąganie wniosków. Badania społeczne różnią się od innych badań empirycznych skupiając się na obserwacji i analizie procesów oraz zjawisk zachodzących w społeczeństwie, a nie na badaniu danych empirycznych. W związku z tym badania społeczne nie są mierzalne. Celem badań społecznych jest obserwacja, opis i wyjaśnienie prawidłowości towarzyszących życiu społecznemu lub w przypadku zmian w tych prawidłowościach, tłumaczenie tych zmian.1

Jaki charakter mają badania społeczne?

Badacze społeczni szukając prawidłowości życia społecznego starają się interpretować zbiorowe zachowania ludzi. Na podstawie prowadzonych obserwacji i sporządzanych wniosków tworzą oni teorie, które mają za zadanie tłumaczenie natury życia grupowego czy jakiejś zbiorowości. Nie zajmują się zatem naturą życia jednostkowego, bo jednostka jako taka rzadko bywa przedmiotem zainteresowania nauk społecznych.2 Badania społeczne są bezpośrednio związane z interpretacją zmiennych i związków, jakie pomiędzy nimi występują. Zmienne z kolei są logicznie pogrupowanymi wartościami. W przypadku badań społecznych, zmienne są zestawami powiązanych ze sobą wartości i atrybutów (własności lub cech). Teorie społeczne są formułowane w języku zmiennych, a ludzie uwikłani są w nie tylko jako „nosiciele” tych zmiennych.3

W badaniach społecznych jest wiele ścieżek, którymi można podążać. Mogą to być badania eksploracyjne, opisowe wyjaśniające czy też mogą być kombinacją tych rodzajów. Kluczowe jest zaplanowanie projektu badawczego, ponieważ odzwierciedla kolejne etapy prowadzenia badania. Ogólnie plan badania społecznego nie różni się od planu badań z zakresu nauk przyrodniczych.4

Jak przebiega proces badawczy w badaniach społecznych?

  1. Konceptualizacja – sprecyzowanie znaczenia pojęć i zmiennych wykorzystywanych w badaniu.
  2. Sformułowanie hipotez – przygotowanie pytań, na które badanie ma odpowiedzieć, na podstawie których opracowuje się hipotezy badawcze, będące założeniami przypuszczalnych zależności.
  3. Wybór metody badawczej – w tym kroku należy zdefiniować sposób prowadzenia badania – Zobacz stosowane przez nas Metody badawczeRodzaje badań.
  4. Dobór populacji i próby badawczej – zidentyfikowanie jednostek, które są przedmiotem badania i określenie liczby uczestników badania.
  5. Obserwacje – proces zbierania danych, które podlegać będą analizie i interpretacji.
  6. Przetwarzanie danych – uporządkowanie i przygotowanie zebranych danych do analizy.
  7. Analiza danych – przeanalizowanie zebranych danych i przygotowanie wniosków.
  8. Zastosowanie – przygotowanie sprawozdania z wyników badania i ich empiryczna ocena.5

Przypisy:

  1. E. Babbie, Badania społeczne w praktyce, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2007, s. 37.
  2. Tamże, s. 39.
  3. Tamże, s. 41.
  4. Tamże, s. 127-129.
  5. E. Krok, Budowa kwestionariusza ankietowego a wyniki badań, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 874, Studia Informatica nr 37, Szczecin 2015, s. 60, E. Babbie, Badania społeczne w praktyce, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2007, s. 127-134.

Bibliografia:

  1. Babbie E., Badania społeczne w praktyce, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2007, s. 37.
  2. Krok E., Budowa kwestionariusza ankietowego a wyniki badań, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 874, Studia Informatica nr 37, Szczecin 2015.

Photo by You X Ventures on Unsplash.